Tussen Gaasp & Gracht — Verhalen uit twee stadsdelen

Op 8 juli 2022 opent de ten­toon­stelling Tussen Gaasp & Gracht – ver­halen uit twee stads­de­len, een mul­ti­dis­ci­plinair project van Muse­um Van Loon en Imag­ine IC in samen­werk­ing met OSCAM (Open Space Con­tem­po­rary Art Muse­um) en New Metrop­o­lis Zuidoost. Tussen Gaasp & Gracht vertelt ver­halen over de eeuwe­noude en heden­daagse relatie tussen de huidi­ge Ams­ter­damse stads­de­len Zuidoost en Cen­trum. Bij Imag­ine IC en Muse­um Van Loon pre­sen­teert Tussen Gaasp & Gracht ver­halen uit de twee stads­de­len, waar­bij de stad Ams­ter­dam niet wordt bekeken met de blik vanu­it het cen­trum met Zuidoost als per­iferie, maar als twee stedelijke ker­nen met een eigen dynamiek en ontwik­kelin­gen die met elka­ar samen­hangen, elka­ar beïn­vloe­den en samen stad mak­en. OSCAM nodigt kun­ste­naars uit om in Muse­um Van Loon werk te tonen dat raakt aan deze ontwik­kelin­gen, onder de noe­mer OSCAM x MUSEUM VAN LOON. En tij­dens een slot­bi­jeenkomst in New Metrop­o­lis Zuidoost delen Ams­ter­dammers ver­halen die naar aan­lei­d­ing van de ten­toon­stelling zijn ontstaan ron­dom thema’s die voor hen rel­e­vant zijn. De ten­toon­stelling is t/m 2 okto­ber te zien.  

Een eeuwe­noude en heden­daagse verbin­te­nis 

Een van de sym­bol­en van de relatie tussen Zuidoost en Cen­trum is boerder­ij Langer­lust aan de Gaasper­plas, tot 2019 in gebruik als hore­ca- en ont­moet­ingsplek in Zuidoost. Zo’n ander­halve eeuw was het de boerder­ij van de fam­i­lie Van Loon, tot­dat de eigen­dom eind jaren ’70 (20ste eeuw) overg­ing naar gemeente Ams­ter­dam. Langer­lust is een illus­tratie van hoe Ams­ter­dam Zuidoost en Ams­ter­dam Cen­trum een lange verbin­te­nis met elka­ar hebben. In de 17e en 18e eeuw bouw­den gefor­tuneerde Ams­ter­dammers buiten­plaat­sen in het gebied; ook als land­bouwge­bied – met bijbe­horende voed­sel­to­evo­er richt­ing de gracht­en­gordel – heeft het gebied een belan­grijke rol gespeeld. Boerder­ij Langer­lust is een van de weinige nog overge­bleven hof­st­e­den van die tijd. In de 20e eeuw is de bouw van de woon­wijk De Bijlmer­meer begonnen, uit­ge­groeid tot wat nu stads­deel Ams­ter­dam Zuidoost is. Ook op dit moment, dit keer onder meer door een knel­lende won­ing­markt en gen­tri­fi­catie, is Ams­ter­dam Zuidoost een gewil­de plek. Tussen Gaasp & Gracht vertelt over deze lange lij­nen van ontwik­kel­ing en ontsluiert een ver­haal over (heden­daags) erf­goed in een snel veran­derende stad. 

Tussen Gaasp en Gracht 

Bij Muse­um Van Loon aan de Keiz­ers­gracht con­cen­treert de ten­toon­stelling zich op de stedelijke trans­for­matie: hoe hebben bei­de gebieden zich in relatie tot elka­ar door de eeuwen heen ontwikkeld?  Ver­schil­lende ver­halen – bv. over buiten­plaat­sen, de stri­jd tegen het water en de rol van de pachter – illus­tr­eren de ste­den­bouwkundi­ge ontwik­kel­ing. Onder de noe­mer OSCAM x MUSEUM VAN LOON nodigt OSCAM vanaf 4 augus­tus kun­ste­naars uit om in Muse­um Van Loon werk te tonen dat raakt aan de onder­w­er­pen in de tentoonstelling. 

Bij Imag­ine IC in de Bijlmer wordt vanu­it de eigen­ti­jdse vit­rine van Zuidoost een blik gewor­pen op het culi­naire erf­goed. Van Reiger tot Pom op het menu. Recepten van toen, met lokale pro­ducten aange­vuld met geuren van daar­buiten, om maalti­j­den te mak­en geïn­spireerd op recepten van de hov­en in Frankrijk en Enge­land. En de keukens in Zuidoost waar­bij lokaal geoogst met smak­en van dicht­bij en ver moeit­eloos tot nieuwe gerecht­en samenkomen. De ten­toon­stelling neemt daar­bij een ‘kijk­je in de keuken’ van Mavis Hofwijk van het Suri­naams Buf­fet, een culi­naire leg­ende in Zuidoost en wereld­beroemd in Ams­ter­dam. Bij Imag­ine IC kri­jgt ook het ver­haal van boerder­ij Langer­lust aan de Gaasper­plas en het groene erf­goed een plek. De boerder­ij was in 1982 kan­toor voor de wereld­tu­in­bouw­ten­toon­stelling Flo­ri­ade waar­voor het Gaasper­park is aan­gelegd. Na zijn func­tie als boerder­ij en kan­toor voor de Flo­ri­ade was boerder­ij Langer­lust tot eind 2019 in gebruik als plek voor cul­tu­ur en hore­ca. Spe­ci­aal voor dit project zijn per­soon­lijke ver­halen opge­haald van mensen die op Langer­lust woon­den, werk­ten, of recreëer­den. Via een wan­del­ing vanaf Imag­ine IC kun­nen bezoek­ers boerder­ij Langer­lust – momenteel niet pub­liek toe­ganke­lijk – van buiten bekijken. 

Publieksprogramma 

Tussen Gaasp & Gracht – ver­halen uit twee stads­de­len brengt door mid­del van een uit­ge­breid pub­liek­spro­gram­ma verbindin­gen tot stand tussen Ams­ter­dammers en laat inwon­ers nad­er ken­nis mak­en met elka­ars stads­deel. Een greep uit de activiteiten: 

- Work­shop door Ama Koran­teng Kumi, ini­ti­atiefne­mer van Bloei & Groei. Ama en haar collega’s zetten stad­s­tu­inen op die als heal­ing, food en com­mu­ni­ty gar­den dienen voor vrouwen die zichzelf, hun omgev­ing of buurt willen versterken. 

- Lez­ing in CBK Zuidoost en wan­del­ing naar het Nel­son Man­dela gedenk­teken in het Nel­son Man­de­la­park. Dit gedenk­teken, ont­wor­pen door de Zuid-Afrikaanse kun­ste­naar Mohau Mod­is­ak­eng, werd op 5 sep­tem­ber 2021 onthuld. 

- Work­shop door Michael Fer­di­nan­dus, stad­simk­er die sinds 2017 in Ams­ter­dam Zuidoost geves­tigd is. Fer­di­nan­dus is gefasci­neerd door de inter­ac­tie tussen stad en plat­te­land en de kruis­bes­tu­iv­ing tussen mens en natuur. 

- Op 29 sep­tem­ber wor­den tij­dens een afs­lui­tende bijeenkomst in New Metrop­o­lis Zuidoost – de Zuidoost depen­dance van Pakhuis De Zwi­jger plat­form voor cre­atie en sociale inno­vatie – samen met de bewon­ers van de stads­de­len de inzicht­en die tij­dens het project zijn ontstaan, opge­haald en opgetekend. 

Part­ners 

Tussen Gaasp & Gracht – ver­halen uit twee stads­de­len is een project van Muse­um Van Loon en Imag­ine IC i.s.m. OSCAM en New Metrop­o­lis. Inspi­ratiebron voor het project is het boek Rid­ders in de Bijlmer van Evert van Voskuilen (2014); Yve Baya van YVE Ent. is de mak­er van films die de locaties met elka­ar verbinden. Vinger.nl ontwierp en realiseerde de ten­toon­stelling en ontwierp het cam­pag­nebeeld. Met veel dank aan: alle inhoudelijke pro­ject­part­ners, Zuidoost City, amsterdam&partners en Chan­tal Tjin. 

Mede mogelijk gemaakt door: Stads­deel Zuidoost (afdel­ing Kun­st & Cul­tu­ur) en Stads­deel Cen­trum (afdel­ing Kun­st & Cultuur).