Fotoverslag FILE NOT FOUND? Goethe Instituut Lissabon Portugal

Imag­ine IC is uitgen­odigd voor File Not Found? van het Goethe Insti­tu­ut Liss­abon in Por­tu­gal. Jules heeft een fotover­slag bijge­houden om te delen op onze blog! 

---

Uitgen­odigd door het Goethe Insti­tu­ut Ams­ter­dam nam ik van maandag 21 tot en met don­derdag 23 maart 2026 deel aan de retreat  FILE NOT FOUND? op het Goethe Insti­tu­ut Liss­abon Portugal. 

Geza­men­lijk met deel­ne­mers uit ver­schil­lende lan­den die werkza­am zijn over­we­gend in Com­mu­ni­ty Archives werd er gedis­cussieerd over de kracht, uitdagin­gen en kansen die  Com­mu­ni­ty Archives hebben in zow­el democ­ra­tis­che stat­en als in autori­taire regimes. Er werd ook stil ges­taan bij het opkomend rechtse lei­der­schap in Europa en in de V.S., en wat dat mag beteke­nen voor het werk van Com­mu­ni­ty Archives. 

De deel­ne­mers kwa­men uit zo een 29 lan­den. Uit Ams­ter­dam namen deel Imag­ine IC, The Need for lega­cy, The Black Archives en Decolo­nial Being Net­work. Overige par­tic­i­pan­ten kwa­men uit Cana­da, Verenigde Stat­en,  Chi­na, Chili, Zuid-Afri­ka, Por­tu­gal, Brazil­ië, Georgië, Belarus sa, Koerdis­tan, Zwitserland. 

Er wer­den ver­schil­lende lezin­gen, en tal van work­shops en gesprek­stafel geor­gan­iseerd. Alle groep­srap­portages wer­den ver­beeld door tekenin­gen door de kun­ste­naar Beat­riz Pequeno . 

Op de eerste dag werd iedereen gevraag zijn/haar instelling kort te intro­duc­eren aan de hand van een open­vraag, een object (boek, fly­er, foto, poster, object, enz.) uit het archief; en een prob­leem waarmee je nu wordt gecon­fron­teerd en dat open­vraag in te bren­gen voor de conferentie. 

De vraag die ik inbracht was drievoudig, op basis van ons werk met biografis­che archieven en luidde: 

1. Hoe luis­teren naar de ‘zelf’(vanuit biografis­che archieven, waar­bij ‘’ de auto’/zelf= actor sturend is) 

2. Wat zijn de bouw­ste­nen van deze  ‘zelf’? 

3. En hoe zor­gen wij voor deze ‘zelf’? 

‘Zelf’ kan zijn een per­soon, groep, organ­isatie die een com­mu­ni­ty archief vormgeeft. 

Mijn vraag werd als vol­gt verbeeld: 

Deel van beeld­ver­slag van Beat­riz Pequeno.© Goethe-Insti­tut / Beat­riz Pequeno 

Als object nam ik mee een kleine ensem­ble van foto’s van onder ander vliegramp Bijlmer en religie te weten een foto van de mini-koran en een foto van de bij­bel en gezang­boek in het Twi en Engels uit de Vit­rine van Zuidoost. 

Op dins­dag ver­zorgde Prof. Dr. Jens Adam (Chair of Cul­tur­al Man­age­ment, Bran­den­burg Uni­ver­si­ty of Tech­nol­o­gy Cot­tbus) de  File Not Found-lez­ing: Between Dom­i­na­tion and Resis­tance. Cul­tur­al Pol­i­cy amid Author­i­tar­i­an Trans­for­ma­tion. In zijn lez­ing behan­delde hij onder aan de con­cepten zachte autori­tairheid, fas­cisme en democ­ra­tie in relatie tot kun­st en com­mu­ni­ty Archives als prak­tijken van verzet. 

Deel van beeld­ver­slag van Beat­riz Pequeno. © Goethe-Insti­tut / Beat­riz Pequeno 

Op het pro­gram­ma ston­den verder work­shops met de titel  “Where can things go wrong?” en pan­elge­sprekken als Archival Resis­tance: Nav­i­gat­ing Exile and Pow­er Struc­tures en Archiv­ing Online:  Pow­er, Risk and Dig­i­tal Care Prac­tices. 

Als rode draad door work­shops en pan­elge­sprekken kwa­men steeds weer de thema’s:

• Juridis­che en beleidsrisico’s 

• Dig­i­tale en tech­nis­che risico’s 

• Gemeen­schap en veiligheid 

• Ver­haal en interpretatie 

• Mater­iële en milieurisico’s 

© Goethe-Insti­tut / Beat­riz Pequeno 

Het idee dat ‘neu­traliteit’ een dro­gre­dener­ing kan zijn of is (!),  vanu­it de vraag wiens ver­haal wordt verteld. 

Deel van beeld­ver­slag van Beat­riz Pequeno. © Goethe-Insti­tut / Beat­riz Pequeno 

Op woens­dag waren er twee excur­sies. Je kon kiezen voor Museu do Aljube: Voor­ma­lige poli­tieke gevan­ge­nis tij­dens de Por­tugese dic­tatu­ur, tegen­wo­ordig een muse­um en doc­u­men­tatiecen­trum gewi­jd aan verzet, onder­drukking en antifascis­tis­che stri­jd. Of het archief Ephemera. Ik ging naar Ephemera.

Het Ephemera Archief verza­melt, bewaart en maakt toe­ganke­lijk heden­daags en his­torisch mate­ri­aal dat dreigt te verd­wi­j­nen, var­iërend van poli­tieke fly­ers en doc­u­menten van sociale beweg­in­gen tot alledaags druk­w­erk en dig­i­tale sporen. Het is een ruimte die zich inzet voor het bescher­men van kwets­bare herin­ner­in­gen en het doc­u­menteren van ver­geten vor­men van cul­tureel en soci­aal leven. 

We kre­gen een rondlei­d­ing van José Pacheco Pereira his­tori­cus en bezit­ter van het archief. Hij vertelde dat ze meer dan een miljoen objecten hebben. We bezocht­en een gebouw met 3 verdiepin­gen in de wijk Arroios Lissabon. 

Over­al liggen er archiefstukken. 

Het ver­volg van deze retreat is dat er op tien plaat­sen er een arti­est-in-res­i­den­tie pro­gram­ma wordt gere­aliseerd. De kun­ste­naar heeft in een ver­loop van 10 maan­den te werken aan een kun­st­pro­ject tussen 2 en 8 weken. De pre­sen­tatie van dat project zal plaatsvin­den in okto­ber 2027 in het Staatsmu­se­um voor Heden­daagse kun­st in de stad Cot­tbus, Duitsland. 

Voor Ams­ter­dam werken Imag­ine IC en The Need for lega­cy geza­men­lijk in dit arti­est-in-res­i­den­tie programma. 

Ensem­ble Need for Lega­cy met o.a  Langspeelplaat Land te Koop en VHS videobandjes 

Boeken­rek m.b.t het thema 

Onze but­tons waren zeer intrek. 

Con­fer­en­tielei­der Esther Alten namens Goethe Insti­tu­ut Lissabon. 

Een deel­ne­mer fotografeert de but­tons van Imag­ine IC. 

Opbrengst 

Behalve de eind­p­re­sen­tatie in okto­ber 2027 wer­den de vol­gende ideeën uitgewisseld: 

• Regel­matig online ver­gaderen om verder ideeën uit te werken 

• Werken aan een (dig­i­tale) syllabus 

• Werken aan een boek met de ver­schil­lende korten/lange essays geschreven door de deel­ne­mers alsook opname van de ver­schil­lende artiest-in-residentieprogramma’s 

• Het mak­en van een dig­i­taal kanaal waar foto’s en ander mate­ri­aal van de con­fer­en­tie kan wor­den gedeeld. 

Wil je op de hoogte bli­jven van onze activiteit­en en reizen? Schri­jf je in op de nieuws­brief!