In opdracht van het min­is­terie van Onder­wi­js, Cul­tu­ur en Weten­schap ontwikke­len Fawa­ka, Imag­ine IC en het NiN­see lan­delijke gast­lessen over het Ned­er­landse kolo­ni­aal- en slav­erni­jverleden. Sinds de kabi­net­sex­cus­es van 19 decem­ber 2022 groeit in het onder­wi­js de behoefte om dit onder­w­erp bespreek­baar te mak­en met con­crete hand­vat­ten. Het project Gedeelde geschiede­nis in de klas biedt scholen onder­s­te­un­ing door opgelei­de gast­sprek­ers om op een betekenisvolle en ped­a­gogisch ver­ant­wo­orde manier van deze gedeelde geschiede­nis in de klas te behandelen.

Een­z­i­jdi­ge benader­ing in lesmethodes

Uit onder­zoek en gesprekken blijkt dat docen­ten vaak niet weten hoe het kolo­ni­aal- en slav­erni­jverleden te behan­de­len in de klas. Huidi­ge lesmeth­od­es leggen vooral de nadruk op feit­en: han­delsstromen, plan­tage-economieën, wet­gev­ing en de afschaffing van slav­ernij. Mensen die tot slaaf zijn gemaakt, ver­schi­j­nen vooral als object van han­del en onder­drukking. De ervarin­gen en stem­men van de tot slaaf gemaak­te mensen bli­jven hier­door onder­be­licht en zo ontstaat er een een­z­i­jdig beeld. 

De gast­lessen sluiten aan bij de nieuwe SLO-kern­doe­len voor burg­er­schap en mens en maatschap­pij. Aan de hand van per­soon­lijke ver­halen leren leer­lin­gen his­torische con­text en actuele vraagstukken te verbinden met de huidi­ge samen­lev­ing. Zo onder­s­te­unen de gast­lessen scholen bij onder­wi­js dat niet alleen informeert, maar ook kri­tisch his­torisch denken, inzicht en empathie stimuleert.

Oplei­den van gastsprekers

Bin­nen het project wor­den zes­tig gast­sprek­ers opgeleid die scholen in het pri­mair, voort­gezet en gespe­cialiseerd onder­wi­js onder­s­te­unen bij het bespreek­baar mak­en van deze gedeelde geschiede­nis. Zij werken samen met docen­ten, zodat die actief betrokken bli­jven bij het leer­pro­ces van hun leer­lin­gen. Na afloop ont­van­gen docen­ten aan­vul­lend mate­ri­aal en prak­tis­che hand­vat­ten om het onder­w­erp bli­jvend in het cur­ricu­lum te verankeren.

Fawa­ka lev­ert ped­a­gogis­che en didac­tis­che exper­tise. NiN­see brengt met Imag­ine IC inhoudelijke verdieping, cul­turele con­text en meer­stem­migheid in. Dit samen­spel van ped­a­gogiek en inhoud maakt het mogelijk om gevoelige en com­plexe thema’s veilig en toe­ganke­lijk bespreek­baar te maken.

Duurza­am lan­delijk netwerk

Het project richt zich ook op duurzame inzetbaarheid van gast­sprek­ers. Scholen wor­den aange­moedigd om betaalde gast­lessen af te nemen. Zo bli­jven gast­sprek­ers actief en kun­nen ze hun exper­tise verder ontwikke­len. Er komt een online gastsprekerscentrum.gastsprekers cen­trum. Scholen kun­nen hier een­voudig gast­sprek­ers vin­den en lessen inplan­nen. Zo groeit een zelf­s­tandig, lan­delijk netwerk dat struc­tureel bij­draagt aan onder­wi­js over het slav­erni­jverleden, ook na afloop van het project.

Over de partners 

Imag­ine IC is een gesprek­splek voor erf­goed­de­moc­ra­tie. We organ­is­eren met en vanu­it de Bijlmer gesprekken over die din­gen van ons dagelijks lev­en die we als erf­goed willen toevoe­gen aan de stedelijk en lan­delijke col­lec­ties. Deze gesprekken realis­eren wij in huis en op locatie in bijeenkom­sten, ten­toon­stellin­gen en edu­catie. De meth­ode van par­tic­i­patief verza­me­len wordt verder gedeeld met collega’s in het erf­goed­veld nation­aal en internationaal. 

Fawa­ka helpt scholen en schoolbesturen om kinderen op te lat­en groeien tot zel­fredzame wereld­burg­ers – jonge mensen die goed voor zichzelf zor­gen, voor elka­ar én voor de wereld om hen heen. We onder­s­te­unen scholen op alle niveaus: van leer­lin­gen en leerkracht­en tot schoollei­ders en besturen. Dat doen we bijvoor­beeld door wereld­burg­er­schap een plek te geven in de lessen, in teamge­sprekken, in het beleid én in de schoolcultuur.

NiN­see (Nation­aal Insti­tu­ut Ned­er­lands Slav­erni­jverleden en Erfe­nis) is het nation­aal ken­nis­cen­trum over het trans-Atlantis­che slav­erni­jverleden van Ned­er­land. Het cen­trum verza­melt, onder­zoekt en deelt ken­nis over dit gedeelde verleden en haar door­w­erk­ing, met bij­zon­dere aan­dacht voor de impact op de naza­t­en van tot slaafge­maak­ten. Door geschiede­nis op een gestruc­tureerde en toe­ganke­lijke manier in beeld te bren­gen, draagt het NiN­see bij aan bewust­word­ing, stim­uleert reflec­tie en bevordert volledi­ge erken­ning van dit belan­grijke onderdeel van de Ned­er­landse geschiedenis.